Çocuklarda yaratıcılık, hayal gücü, sorumluluk ve üretme becerilerini destekleyen önerileri keşfedin. Oyuncak, teknoloji ve oyun dengesini öğrenin.

Çocuklarda Yaratıcılık ve Soyut Düşünme Becerilerini Geliştirmek

Günümüzde birçok anne ve baba çocuklarının çabuk sıkıldığından, sürekli yeni bir şey istediğinden, bir etkinliğe uzun süre odaklanmakta zorlandığından veya istediği olmadığında yoğun tepki verdiğinden söz ediyor.

Bu davranışların tek bir nedeni yoktur. Çocuğun yaşı, mizacı, günlük düzeni, uyku ve hareket ihtiyacı, aile içindeki sınırlar, ekran kullanımı ve çevresindeki uyaranların yoğunluğu gibi pek çok etken davranışlarını etkileyebilir.

Ancak üzerinde durulması gereken önemli konulardan biri şudur: Çocuklara sürekli hazır eğlence sunmak yerine düşünmeleri, üretmeleri, beklemeleri ve kendi oyunlarını kurmaları için yeterince alan bırakıyor muyuz?

Her Şeyi Hazır Sunmak Yerine Keşfetmeye Alan Açmak

Çocukların gelişimi yalnızca sahip oldukları oyuncakların veya materyallerin sayısıyla belirlenmez.

Bazen çok basit bir karton kutu çocuk için araba, ev, uzay gemisi veya kukla sahnesine dönüşebilir. Birkaç tahta parçası, yaprak, renkli kâğıt veya kumaş parçası saatlerce sürebilecek yaratıcı bir oyunun başlangıcı olabilir.

Hazır oyuncakların yanında açık uçlu materyallerin kullanılması çocuğun;

• Hayal kurmasını,
• Yeni fikirler üretmesini,
• Problem çözmesini,
• Farklı kullanım yolları keşfetmesini,
• Kendi oyununu oluşturmasını

destekleyebilir.

Çocuk ne kadar çok kendi fikrini oyuna dönüştürürse, yalnızca tüketen değil aynı zamanda üreten ve düşünen bir birey olma fırsatı bulur.

“İstiyorum” ile “Hedefliyorum” Arasındaki Fark

Çocukların isteklerinin olması son derece doğaldır. Ancak her isteğin anında karşılanması, bekleme ve emek verme becerisinin gelişmesi için yeterli fırsat bırakmayabilir.

Bu nedenle çocuklara zaman zaman beklemeyi, seçim yapmayı ve bir amaca ulaşmak için küçük adımlar atmayı öğretmek değerlidir.

Örneğin çocuğun istediği her oyuncağı hemen almak yerine;

“Bunu doğum günü listene ekleyebiliriz.”

“İstersen bunun için birlikte birikim yapabiliriz.”

“Evdeki malzemelerle buna benzeyen bir şey yapabilir miyiz?”

gibi yaklaşımlar kullanılabilir.

Böylece çocuk yalnızca istemeyi değil; planlamayı, beklemeyi, alternatif üretmeyi ve emek vermeyi de deneyimler.

Çocuğa Yaşına Uygun Sorumluluklar Vermek

Çocukların aile yaşamının yalnızca hizmet alan değil, aynı zamanda katkıda bulunan bir üyesi olduğunu hissetmeleri önemlidir.

Okul öncesi dönemde bile yaşına uygun küçük sorumluluklar verilebilir.

Örneğin;

• Oyuncaklarını yerine koymak,
• Kitaplarını düzenlemek,
• Sofraya peçete taşımak,
• Bitkileri sulamak,
• Kirli kıyafetlerini sepete koymak,
• Kullanılan malzemeleri birlikte toplamak

çocuğun sorumluluk duygusunu destekleyen günlük uygulamalardır.

Buradaki amaç çocuğa görev yüklemek değil, “Ben de yapabilirim, ben de bu ailenin bir parçasıyım.” duygusunu geliştirmektir.

Oyuncak Sayısından Çok Oyunun Niteliği Önemlidir

Bir çocuğun çok oyuncağa sahip olması tek başına olumsuz bir durum değildir. Ancak çok fazla materyalin aynı anda erişilebilir olması bazı çocukların seçim yapmakta veya bir oyuna uzun süre devam etmekte zorlanmasına neden olabilir.

Bu durumda bütün oyuncakları ortadan kaldırmak yerine oyuncak rotasyonu uygulanabilir.

Oyuncakların bir bölümü kaldırılır, belirli aralıklarla değiştirilerek yeniden sunulur. Böylece çocuk elindeki materyalleri daha kolay fark edebilir ve oyununu daha uzun süre sürdürebilir.

Az sayıda ama farklı şekillerde kullanılabilen materyaller bazen çok daha zengin oyunlar ortaya çıkarabilir.

Çocuğun Her Anını Doldurmak Gerekmiyor

Çocukların zaman zaman sıkılması kötü bir şey değildir.

Sürekli bir yetişkin tarafından eğlendirilmek veya her boş anın ekran, oyuncak ya da programlanmış etkinliklerle doldurulması çocuğun kendi oyununu başlatması için daha az alan bırakabilir.

“Canım sıkılıyor” dediğinde hemen yeni bir eğlence sunmak yerine;

“Sence şimdi ne yapabiliriz?”

“Evdeki malzemelerden ne üretebiliriz?”

“Bugün kendi oyununu sen tasarlamak ister misin?”

gibi sorular sorulabilir.

Bazen yaratıcılığın başladığı yer tam da bu boşluktur.

Teknolojiyle Dengeli Bir İlişki Kurmak

Teknoloji çocukların yaşamının doğal bir parçasıdır ve doğru kullanıldığında öğrenme, iletişim ve yaratıcılık açısından değerli fırsatlar sunabilir.

Ancak ekranın çocuğun;

• Serbest oyun,
• Fiziksel hareket,
• Yüz yüze iletişim,
• Uyku,
• Kitap,
• Sanat ve üretim

zamanının yerini almaması gerekir.

Amaç teknolojiyi tamamen yasaklamak değil, dengeli ve amaçlı kullanmayı öğretmektir.

Bir ekranı yalnızca tüketim aracı olarak kullanmak yerine fotoğraf çekmek, müzik oluşturmak, araştırma yapmak veya yaşına uygun yaratıcı uygulamalarla üretmek de mümkün olabilir.

Emek Verdiği Şeyin Değerini Öğrenir

Çocuklar kendi yaptıkları bir resme, kendi diktikleri küçük bir bitkiye veya kartondan yaptıkları oyuncağa çoğu zaman özel bir anlam yüklerler.

Çünkü o nesnenin içinde yalnızca sonuç değil, kendi emekleri ve deneyimleri vardır.

Bu nedenle çocuklara her şeyi hazır vermek yerine;

• Yapmasına,
• Denemesine,
• Hata yapmasına,
• Yeniden başlamasına,
• Tamir etmesine,
• Üretmesine

fırsat vermek gerekir.

Mükemmel sonuçtan çok sürece değer vermek, çocuğun öğrenmeye karşı daha güçlü bir bağ kurmasına yardımcı olur.

Çocuğun İhtiyacı Daha Fazlası Değil, Daha Anlamlısı Olabilir

Çocukların gelişimini desteklemek için sürekli yeni oyuncaklar, kurslar veya teknolojik araçlar sunmak zorunda değiliz.

Bazen birlikte geçirilen bir saat, yapılan küçük bir proje, uzun bir sohbet veya birlikte hazırlanan bir yemek çok daha değerli olabilir.

Çocuğun hayatında hem maddi imkânların hem de deneyimlerin yeri vardır. Önemli olan, bunlar arasında sağlıklı bir denge kurabilmektir.

 

Çocuklara verebileceğimiz en değerli şeylerden biri; yalnızca sahip olmayı değil, hayal etmeyi, üretmeyi, emek vermeyi ve kendi fikirlerinin peşinden gitmeyi öğretmektir.